Τι είναι ένα Μουσείο

ΜουσείοΣύμφωνα με τον ορισμό της ICOM, του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων, ένα μουσείο είναι: «Μόνιμο ίδρυμα στην υπηρεσία της κοινωνίας και της ανάπτυξής της, ανοιχτό στο κοινό, που ερευνά τα υλικά αντικείμενα των ανθρώπων και του περιβάλλοντός τους, αποκτά αυτά τα αντικείμενα, τα διατηρεί, τα ερμηνεύει και πρωτίστως τα εκθέτει προς όφελος του κοινού, κυρίως μέσα από διαδικασίες μελέτης, εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας».

Μουσείο ονομάζουμε τους χώρους όπου βρίσκονται συγκεντρωμένα τεκμήρια του ανθρώπινου πολιτισμού, υλικά κατάλοιπα, μάρτυρες της ιστορίας του ανθρώπου αλλά και του φυσικού κόσμου. Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη μουσείων και χαρακτηρίζονται, τις περισσότερες φορές, ανάλογα με το είδος των αντικειμένων που συλλέγουν και εκθέτουν. Έτσι, έχουμε στην Ελλάδα μουσεία αρχαιολογικά, λαογραφικά, ιστορικά, τεχνολογίας, τέχνης κλπ.

Κάθε μουσείο έχει διάφορες εργασίες που πρέπει να πραγματοποιήσει πριν από την τελική έκθεση των αντικειμένων, που είναι και η πιο άμεση επικοινωνία του με το κοινό. Πρώτα από όλα, ένα μουσείο συλλέγει αντικείμενα, τα οποία φυλάσσει σε χώρους, εκθεσιακούς και αποθηκευτικούς, οι οποίοι πρέπει να πληρούν όλες τις προϋποθέσεις για τη διατήρησή τους στον χρόνο (υγρασία, φωτισμός κλπ). Οι προϋποθέσεις αυτές διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος των εκθεμάτων, πχ. άλλες συνθήκες απαιτεί ένα έργο ζωγραφικής και άλλες ένα αρχαιολογικό εύρημα.

Στη συνέχεια, μετά την απόκτηση των αντικειμένων, οι ειδικοί επιστήμονες του μουσείου, οι επιμελητές, ερευνούν και τεκμηριώνουν τα αντικείμενα της συλλογής του μουσείου. Ψάχνουν να βρουν και καταγράφουν τη γνώση, τις ιδέες που είναι κρυμμένες μέσα σε κάθε αντικείμενο. Τα αντικείμενα έχουν να πουν πολλές διαφορετικές ιστορίες και αυτές πρέπει να ερευνηθούν και να τεκμηριωθούν, ώστε να προσφέρουν στο κοινό τη δυνατότητα να γνωρίσει μέσα από αυτά διάφορες εκφάνσεις της ζωής και του πολιτισμού των ανθρώπων.

Παράλληλα, πραγματοποιούν και εργασίες συντήρησης των αντικείμενων, τόσο για να μπορέσουν να εκτεθούν, όσο και για να μπορέσουν να αντέξουν στον χρόνο.

Τα μουσεία, όμως, έχουν και έναν μορφωτικό και κοινωνικό ρόλο, να προσφέρουν εκπαίδευση και ψυχαγωγία στο κοινό. Γι’ αυτόν τον λόγο, εκθέτουν τις συλλογές τους, συνήθως μάλιστα μόνο τμήματα αυτών, ώστε να μπορεί να τις επισκεφτεί το κοινό.

Τα Επιστημονικά και Τεχνολογικά Μουσεία στον κόσμο εξελίσσονται για περισσότερο από 200 χρόνια.
Η πρώτη γενιά δημιουργήθηκε για να συνδέσει τις ανάγκες του Πανεπιστημίου με τη Βιομηχανία. Το 1794 ιδρύθηκε το Conservatoire National des Arts et Metiers στο Παρίσι. Η κυρίαρχη λειτουργία του ήταν η εκπαίδευση νέων τεχνητών και σχεδιαστών με χρήση των συλλογών ως εκπαιδευτικά βοηθήματα.

Στις αρχές του 20ου αιώνα οι ιδέες του σοβαρού και έγκυρου Μουσείου Τεχνολογίας, σε συνδυασμό με τις δημοφιλείς βιομηχανικές εκθέσεις που παρουσιάζονταν την εποχή εκείνη, δημιούργησαν τη δεύτερη γενιά Μουσείων Επιστήμης και Τεχνολογίας, με κύριο εκφραστή το Deutsches Museum στο Μόναχο. Κύριος στόχος τους ήταν η εκπαίδευση του ευρύτερου δυνατού κοινού, δια μέσου συλλογών αλλά και εκθεμάτων, που μετατρέπονταν έτσι ώστε να μπορεί να επιδειχθεί η λειτουργία τους.

Στα μέσα του 20ου αιώνα εμφανίστηκαν οργανισμοί, όπως το Palais de la Decouverte στη Γαλλία, που απέφευγαν τον χαρακτηρισμό του Μουσείου. Οι οργανισμοί αυτοί, ήταν αφοσιωμένοι στην εκλαΐκευση της Επιστήμης και της Τεχνολογίας με τη χρήση διατάξεων κατασκευασμένων για επίδειξη, με έμφαση στην κίνηση και την αλληλεπίδραση επισκέπτη – εκθέματος.

Στα σύγχρονα μουσεία, για τη δημιουργία των εκθέσεων και γενικότερα για την επικοινωνία με το κοινό συμβάλλουν πλεόν πολλές επιστημονικές ειδικότητες. Ειδικοί μουσειολόγοι, σε συνεργασία με τους επιμελητές των μουσείων, τους μουσειοπαιδαγωγούς και τους σχεδιαστές, φροντίζουν για την παρουσίαση των εκθεμάτων με τέτοιο τρόπο, ώστε να γίνονται κατανοητά από όλους τους πιθανούς επισκέπτες, ανεξαρτήτως ηλικίας ή άλλων ιδιαιτεροτήτων. Επιπλέον, για την εκπλήρωση του εκπαιδευτικού τους ρόλου, αλλά και για την επικοινωνία τους με το κοινό, τα μουσεία και ειδικότερα τα μουσειοπαιδαγωγικά τμήματα, προχωρούν στη διοργάνωση ειδικών προγραμμάτων, όπως ξεναγήσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και άλλες εκδηλώσεις. Όπως γίνεται φανερό από τα παραπάνω, για το τελικό αποτέλεσμα, τη μουσειακή έκθεση, είναι απαραίτητες εξειδικευμένες πλέον εργασίες σε πολλαπλά επίπεδα, όπως και η συμβολή πολλών επιστημονικών κλάδων και ειδικοτήτων. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, για τη λειτουργία ενός μουσείου, εξίσου απαραίτητη και σημαντική είναι και η συμβολή του διοικητικού προσωπικού και του προσωπικού φύλαξης, καθαρισμού και συντήρησης του χώρου.

European Union Digital Greece Espa
Με την συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης