Υδραυλικό Ρολόϊ του Αρχιμήδη

Όργανο μέτρησης χρόνου-Υδραυλικό Ωρολόγιο με μηχανισμό ελέγχου ροής.

Κατασκευάζεται από χαλκό υδροδοχείο Α ύψους τριών σπιθαμών (75 εκατοστά)και διαμέτρου 2 σπιθαμών (50 εκατοστά). Γεμίζει με νερό και τοποθετείται σε αυτό πλωτήρας Β με σχήμα ανάστροφου ημισφαιρίου ύψους 4 δακτύλων (16 εκατοστά) και διαμέτρου πέντε τρίτα σπιθαμής (42 εκατοστά). Ο πλωτήρας καλύπτεται από πάνω με κάλυμμα. Στο μέσο του καλύμματος συγκολλείται κομβίο Γ στο οποίο συνδέεται αλυσίδα Δ προσαρμοσμένη σε τύμπανο Ε, που προσδίδει κίνηση στον κινητήριο τροχό Ζ. Κατόπιν κατασκευάζεται δεύτερο μεγαλύτερο δοχείο ο υδροσυλλέκτης Κ, που προσαρμόζεται κάτω από το υδροδοχείο Α και συλλέγει το νερό. Αδειάζει δε από μια στρόφιγγα Ρ. Κατόπιν τοποθετείται πάνω στο υδροδοχείο Α ένα ακόμη δοχείο Τ, στο οποίο βρίσκεται το τύμπανο και άλλοι μηχανισμοί που κινούν άλλα είδη. Το τύμπανο Ε είναι προγραμματισμένο να πραγματοποιεί ανά ημέρα (από ανατολή σε δύση) μία πλήρη περιστροφή, καθώς ο πλωτήρας Β ολοκληρώνει την κατακόρυφη διαδρομή του μέσα στο υδροδοχείο Α.

Η ομαλή πτώση του πλωτήρα στο υδροδοχείο, δηλ. η εξασφάλιση σταθερής ροής του νερού από το υδροδοχείο και άρα σταθερών στροφών του κινητήριου τροχού Ζ επιτυγχάνεται με τον εξής τρόπο.

Κατασκευάζεται δοχείο σταθερής ροής Η, που περιέχει πλωτήρα Π με κωνικό εξόγκωμα στην επιφάνειά του. Το εξόγκωμα αυτό ταιριάζει στο στόμιο ενός κοίλου σωλήνα Σ, που εισάγεται στο υδροδοχείο και έχει μήκος μισού δακτύλου (1 εκατοστό). Από το περιστόμιο Μ του δοχείου εκρέει το νερό. Είναι δυνατή η ρύθμιση του ύψους του περιστρεφόμενου αυτού περιστομίου, ώστε να επιτυγχάνεται η διαφορετική διάρκεια των ωρών του έτους.

Κάτω από το περιστόμιο το νερό συλλέγεται σε μια κοιλότητα που λέγεται τηγάνιο Ν και διοχετεύεται στον υδροσυλλέκτη. Το δοχείο σταθερής ροής αποτελεί ένα κλειστό σύστημα ελέγχου της ροής του υδροδοχείου και εξασφαλίζει μια ομαλή, γραμμική μεταβολή της στάθμης του νερού σε αυτό.